‘We kunnen niet alles veranderen. Maar dat is geen reden om niets te doen’

Neem een eenvoudige thermostaat. Hoeveel verschillende materialen zitten daarin? Waar komen die vandaan en onder welke omstandigheden zijn ze geproduceerd? Het zijn vragen waarop we lang niet altijd een volledig antwoord hebben. “Wij maken die thermostaat niet zelf”, vertelt Wouter. “We kopen hem in en installeren hem bij onze klant. Maar voordat dat product bij ons terechtkomt, is er al ontzettend veel gebeurd. En op het grootste deel daarvan hebben we nauwelijks invloed.”

Juist de techniek waarmee we gebouwen verduurzamen, vraagt om veel materialen en grondstoffen. Als technisch dienstverlener willen we daar verantwoord mee omgaan, maar dat is in de praktijk niet altijd eenvoudig. We zijn voor een groot deel afhankelijk van de producten die fabrikanten ontwikkelen en beschikbaar stellen. “De inkoopmacht van grote installateurs wordt nog weleens overschat”, vertelt Wouter. “Voor sommige fabrikanten is de hele Nederlandse markt niet veel groter dan de regio Parijs. Die gaan hun productieproces echt niet aanpassen omdat wij daarom vragen.”

Volgens Wouter kunnen opdrachtgevers hierin een belangrijke rol spelen. Hij ziet dat circulariteit steeds vaker terugkomt in aanbestedingen, maar merkt ook dat de aanschafprijs uiteindelijk vaak de doorslag geeft. Daardoor blijft er weinig ruimte over om andere oplossingen te onderzoeken. “Als je echt iets wilt veranderen, moet je circulariteit concreet maken in je uitvraag. Bijvoorbeeld door vast te leggen welk percentage materialen hergebruikt moet worden. En geef ons vervolgens ook de tijd om uit te zoeken hoe we dat goed kunnen organiseren. Want zulke oplossingen zijn niet altijd direct beschikbaar.”

Volgens Wouter kunnen we het ons niet veroorloven om circulariteit voor ons uit te blijven schuiven. Grondstoffen zijn niet onbeperkt beschikbaar en de eisen vanuit opdrachtgevers en de maatschappij veranderen. Dat heeft ook gevolgen voor de manier waarop we ons werk organiseren. “Ik durf best te stellen dat we over tien jaar geen bestaansrecht meer hebben als we blijven doen wat we altijd deden”, zegt Wouter. “Dat klinkt misschien extreem, maar we hebben simpelweg niet de luxe om af te wachten.”

Daarmee bedoelt hij niet dat we morgen iedere installatie volledig circulair moeten uitvoeren. Wel dat we bereid moeten zijn om bestaande werkwijzen kritisch te bekijken en nieuwe oplossingen serieus te onderzoeken. Bijvoorbeeld door onderdelen te hergebruiken waar we die nu misschien standaard zouden vervangen. Daarvoor is samenwerking met opdrachtgevers essentieel. Zij kunnen ruimte bieden om zulke oplossingen toe te passen, terwijl wij onze technische kennis en ervaring inzetten om te onderzoeken wat haalbaar is.

“Mijn oproep aan opdrachtgevers is simpel: daag ons uit. Eis dat een deel van de materialen hergebruikt wordt en geef ons de tijd om dat goed te organiseren. Dat gaat misschien in het begin wat schuren, maar we vinden echt wel een manier.” Dat vraagt soms om meer voorbereiding, andere keuzes en nauwere samenwerking met leveranciers. Maar complexe projecten organiseren en onderweg oplossingen vinden, is ook ons vak. Juist daar liggen kansen om samen met opdrachtgevers stappen te zetten.