Meten, matchen, monitoren: vastgoed verduurzamen in 6 stappen

Verduurzaming van bestaand vastgoed is een complexe puzzel door verouderde systemen en een overvol stroomnet. Tegelijk blijft het begrip duurzaamheid in de praktijk vaak te vaag. Daarom gingen Niels Baartman (Green Vision), Jan Figee (Blue Bricks) en Corné de Meijer (Hoppenbrouwers) in aflevering 1 van de podcastserie ‘Groen Licht’ gesprek over hoe je ambities vertaalt naar een concrete aanpak. Dat levert een duidelijke route op in zes stappen.

Luister de aflevering Meer over Groen Licht

1. Begin met meten

Inzicht is de absolute basis van elk verduurzamingsproject. Volgens de Meijer is de technische realiteit van een gebouw vaak anders dan wat er op papier staat: “Wij beginnen altijd eerst met meten, zoveel mogelijk meten”. Zonder te weten waar de energiestromen werkelijk naartoe gaan, is het onmogelijk om de juiste ingrepen te bepalen. Als er geen slimme meters aanwezig zijn, is het plaatsen van tijdelijke bemetering een goede oplossing om het werkelijke verbruik bloot te leggen.

2. Gebruik de data (en de historie) die je hebt

Data zit niet alleen in cijfers, maar ook in de muren en de geschiedenis van een pand. Bij bestaande bouw is er door de jaren heen vaak “bijgeknutseld” aan installaties zonder dat dit ergens is vastgelegd. Figee benadrukt dat mensen die de historie van een pand hebben meebeleefd, “goud waard zijn als wandelend archief”. Hun kennis over hoe het gebouw in de praktijk functioneert, is een onmisbare bron van informatie die geen enkel archiefstuk kan vervangen.

3. Benader alles integraal

Een veelgemaakte fout is het focussen op losse componenten, zoals alleen zonnepanelen of isolatie. Een gebouw moet worden gezien als één samenhangend systeem waarbij de bouwkundige schil en de installatietechniek in balans zijn. Figee stelt dat de kernvraag altijd moet zijn: “Waar zit het optimum?”. Het heeft immers weinig zin om een hypermoderne installatie te plaatsen als de opgewekte warmte direct via een slecht geïsoleerde gevel verdwijnt.

4. Breng je energieprofiel in kaart

Met de verzamelde data kan een energieprofiel worden opgesteld. Dit is cruciaal om te voorkomen dat installaties worden ontworpen op basis van theoretische piekbelastingen die in de praktijk zelden voorkomen. Baartman gebruikt hiervoor moderne technieken: “Wij sturen heel erg op het modelleren van profielen met behulp van AI. Hoe meer data we erin stoppen, hoe betrouwbaarder het wordt”. Zo’n profiel helpt ook om slimme software in te zetten die verbruikers in de tijd verschuift, wat essentieel is om netcongestie te omzeilen.

5. Monitor en onderhoud je systemen

Een verduurzamingsproject is niet klaar bij de oplevering. Omdat het gebruik van een gebouw continu verandert — door nieuwe huurders, andere ruimtes of extra apparatuur — moet je blijven bijsturen. De Meijer waarschuwt dat een prachtig systeem zonder actieve monitoring “eigenlijk weggegooid geld” is. Door continu te kijken naar de prestaties, zorg je dat de installatie ook op de lange termijn het rendement behaalt dat aan de voorkant was berekend.

6. Neem de gebruiker mee in je ontwerp

Uiteindelijk bepaalt de mens in het gebouw het succes van de techniek. Een gezonde en groene werkomgeving draagt direct bij aan het “werkgeluk” en de prestaties van medewerkers. Maar techniek en mens moeten wel op elkaar worden afgestemd. Gebruikers kunnen systemen onbewust ontregelen door bijvoorbeeld ramen open te zetten terwijl de koeling draait. Het betrekken van stakeholders bij het ontwerp is daarom belangrijk om een balans te vinden tussen technische efficiëntie en menselijk comfort.

Verduurzaming van bestaand vastgoed is maatwerk

Door te starten bij de feiten, integraal te ontwerpen en de gebruiker centraal te stellen, wordt een duurzaam pand een rendabele realiteit die klaar is voor de toekomst!